CÔNG CỤ TÀI CHÍNH PHÁI SINH (KỲ 3)

CÔNG CỤ TÀI CHÍNH PHÁI SINH

- Xây dựng chuẩn mực kế toán cho công cụ tài chính phái sinh

- Giải pháp hình thành và phát triển thị trường chứng khoán phái sinh tại Việt Nam

 

TS. Hà Thị Ngọc Hà

Phó Vụ trưởng - Vụ chế độ kế toán

và kiểm toán - Bộ Tài chính

 

Ví dụ để phân biệt về kế toán Hợp đồng tương lai lãi suất sử dụng cho mục đích kinh doanh và mục đích phòng ngừa rủi ro:

Hợp đồng: Hợp đồng tương lai trái phiếu trên thị trường LIFFE (London International Financial Futures and Opition Exchange)

Giá trị hợp đồng: Trái phiếu mệnh giá 100.000 Euro với kỳ hạn 10 năm

Giá niêm yết: Theo phần trăm mệnh giá

Bước nhảy giá tối thiểu: 0,01%

Giá trị bước nhảy giá: 0,01/100 x 100.000 = 10Euro

Khoản ký quỹ ban đầu: 2.500 Euro/ hợp đồng

Một nhà đầu tư mua 20 Hợp đồng tương lai trái phiếu với giá 92,31 Euro.

Giá đóng cửa trong ngày đầu tiên là 92,25 Euro.

Giá đóng cửa ngày thứ hai là 91,38 Euro.

Vào ngày thứ ba, nhà đầu tư cắt lỗ và đóng trạng thái tại giá 90,67 Euro.

Ngày

Trạng thái

Khoản ký quỹ ban đầu

Khoản ký quỹ đóng thêm

Dòng tiền thuần

 

 

Euro

Euro

Euro

1

Khoản ký quỹ ban đầu

20 hợp đồng mệnh giá 2.500 Euro/ hợp đồng với giá 92,31 Euro [20 x 2.500 Euro]

50.000

-

50.000

1

Lãi lỗ cuối ngày

20 hợp đồng giá 92,25 Euro

[20 x (92,31 - 92,25)/ 100 x 100.000 Euro]

 

1.200

1.200

2

Lãi lỗ cuối ngày

20 hợp đồng giá 91,38 Euro

[20 x (92,25 - 91,38)/ 100 x 100.000 Euro]

 

17.400

17.400

3

Lãi lỗ cuối ngày

20 hợp đồng giá 90,67 Euro

[20 x (91,38 - 90,67)/ 100 x 100.000 Euro]

 

14.200

14.200

3

Khoán ký quỹ ban đầu

Trả lại

50.000

 

50.000

 

Tổng cộng

-

32.800

32.800

 

Bút toán ghi sổ:

1. Tại thời điểm khởi đầu Hợp đồng tương lai, căn cứ mức ký quỹ quy định bởi sàn giao dịch, doanh nghiệp phải nộp tiền kỹ quỹ vào tài khoản mở tại sàn giao dịch, ghi:

Nợ TK Ký quỹ ngắn hạn (Chi tiết ký quỹ Hợp đồng tương lai) 50.000

                        Có TK tiền 50.000         

2. Trong thời gian hợp đồng có hiệu lực, căn cứ thông báo của sàn giao dịch về khoản biến động của tiền ký quỹ, kế toán ghi nhận khoản biến động về tiền ký quỹ như sau:

+ Trường hợp doanh nghiệp sử dụng Hợp đồng tương lai với mục đích kinh doanh, lỗ từ hợp đồng này sẽ được ghi nhận ngay vào kết quả kinh doanh (lỗ) khi phát sinh:

- Cuối ngày 1: Ghi nhận tài khoản từ Hợp đồng tương lai:

            Nợ TK Lỗ từ công cụ tài chính phái sinh (báo cáo KQKD) 1.200

                        Có TK Ký quỹ ngắn hạn (Chi tiết ký quỹ Hợp đồng tương lai) 1.200

- Cuối ngày 2: Ghi nhận khoản lỗ từ Hợp đồng tương lai

            Nợ TK Lỗ từ công cụ tài chính phái sinh (báo cáo KQKD) 17.400

                        Có TK Ký quỹ ngắn hạn 17.400

- Cuối ngày 3: Ghi nhận khoản lỗ từ Hợp đồng tương lai:

            Nợ TK Lỗ từ công cụ tài chính phái sinh (báo cáo KQKD) 14.200

                        Có TK Ký quỹ ngắn hạn 14.200

Chú thích:

1. Công cụ tài chính: Là hợp đồng làm tăng tài sản tài chính của doanh nghiệp và nợ phải trả tài chính hoặc công cụ vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp khác như cổ phiếu phổ thông, cổ phần ưu đãi không hoàn lại, giao dịch đảm bảo và quyền chọn để bán hoặc mua cổ phiếu.

2. Công cụ tài chính phái sinh: Là một công cụ tài chính hoặc một hợp đồng khác thuộc phạm vi điều chỉnh của chuẩn mực kế toán về công cụ tài chính này thỏa mãn đồng thời ba đặc điểm sau:

a) Có giá trị thay đổi theo sự thay đổi của lãi suất, giá của công cụ tài chính, giá hàng hóa, tỷ giá hối đoái, chỉ số giá cả hoặc chỉ số lãi suất, xếp hạng tín dụng hoặc chỉ số tín dụng, hoặc các biến số khác của một đối tượng cụ thể, với điều kiện là trong trường hợp các biến số khác này là các biến số phi tài chính thì biến số đó không liên quan đến các bên tham gia hợp đồng (còn được gọi là tài sản cơ sở);

b) Không yêu cầu đầu tư thuần ban đầu hoặc yêu cầu đầu tư thuần ban đầu thấp hơn so với các loại hợp đồng khác có các phản ứng tương tự đối với sự thay đổi của các yếu tố thị trường;

c) Được thanh toán vào một ngày trong tương lai.

+ Trường hợp doanh nghiệp sử dụng Hợp đồng tương lai cho mục đích phòng ngừa rủi ro dòng tiền:

- Cuối ngày 1: Ghi nhận khoản lỗ từ Hợp đồng tương lai:

            Nợ TK Chênh lệch đánh giá lại Hợp đồng tương lai (Bảng CĐKT) 1.200

                        Có TK Ký quỹ ngắn hạn (Chi tiết quỹ Hợp đồng tương lai) 1.200

- Cuối ngày 2: Ghi nhận khoản lỗ từ Hợp đồng tương lai:

            Nợ TK Chênh lệch đánh giá lại Hợp đồng tương lai (Bảng CĐKT) 17.400

                        Có TK Ký quỹ ngắn hạn 17.400

- Cuối ngày 3: Ghi nhận khoản lỗ từ Hợp đồng tương lai:

            Nợ TK Chênh lệch đánh giá lại Hợp đồng tương lai (Bảng CĐKT) 14.200

                        Có TK Ký quỹ ngắn hạn 14.200

3. Khi tất toán hợp đồng:

+ Trường hợp doanh nghiệp sử dụng Hợp đồng tương lai này với mục đích kinh doanh: Ghi giảm số dư tài khoản ký quỹ và thu hồi số tiền còn lại trên tài khoản, ghi:

            Nợ TK   Tiền 17.200

                        Có TK Ký quỹ ngắn hạn 17.200

+ Trường hợp doanh nghiệp sử dụng Hợp đồng tương lai này cho mục đích phòng ngừa rủi

ro dòng tiền:

- Kết chuyển khoản chênh lệch đánh giá lại Hợp đồng tương lai vào kết quả kinh doanh (lỗ):

            Nợ TK Lỗ từ công cụ tài chính phái sinh (bảng CĐKT) 32.800

                        Có TK Chênh lệch đánh giá lại Hợp đồng tương lai 32.800

- Đóng tài khoản ký quỹ và thu hồi số tiền còn lại trên tài khoản, ghi:

            Nợ TK Tiền 17.200

                        Có TK Ký quỹ ngắn hạn (Chi tiết ký quỹ Hợp đồng tương lai) 17.200

Với quan điểm thận trọng, Chiến lược phát triển thị trường chứng khoán năm 2011-2020 đã đưa ra định hướng phát triển từng bước các chứng khoán phát sinh từ đơn giản đến phức tạp. Việc tổ chức thị trường chứng khoán phái sinh phải gắn với tái cấu trúc thị trường và ban hành đồng bộ các khuôn khổ pháp lý về các quy chế, tổ chức bộ máy, cơ chế tài chính, Chuẩn mực kế toán của thị trường vốn, trong đó có chứng khoán phái sinh. Do vậy, các hướng dẫn về chuẩn mực kế toán liên quan đến công cụ tài chính, trong đó có chứng khoán phái sinh cần được Bộ Tài chính khẩn trương nghiên cứu để triển khai đồng bộ, có hiệu quả và phù hợp với thông lệ quốc tế trong việc tạo dựng và vận hành thị trường chứng khoán phái sinh ở Việt Nam.

 

==============Hết ================

(Theo Chứng khoán Việt Nam - số 182)

 

 

Trích nguồn:
Số lượt đọc: 3288

Đánh giá bài viết
Kết quả