Chúng tôi mong muốn thị trường kiểm toán độc lập ở Việt Nam được tiếp tục cải thiện


Tổng quan<br>

Trong thời gian hơn 25 năm hoạt động, ngành kiểm toán độc lập tại Việt Nam đã có những phát triển lớn mạnh về chất cũng như về lượng. Luật kiểm toán độc lập năm 2011 là văn bản pháp lý cao nhất ghi nhận tầm quan trọng của kiểm toán độc lập Việt Nam. Báo cáo tài chính được kiểm toán độc lập đã là một phần không thể thiếu đối với các cổ đông, các nhà đầu tư tiềm năng, các ngân hàng và các bên có lợi ích liên quan. Cùng với Luật kiểm toán độc lập, các Chuẩn mực kế toán và các Chuẩn mực kiểm toán mới cũng đã được ban hành kế thừa phần lớn các qui chuẩn trong các Chuẩn mực Báo cáo tài chính quốc tế và các Chuẩn mực Kiểm toán quốc tế. Các văn bản pháp lý này được coi là nền tảng quan trọng trong việc thiết lập và vận hành thị trường kiểm toán độc lập tại Việt Nam.

                   Nguyễn Phi Lan
    PTGĐ Công ty TNHH PwC Việt Nam
               Ủy viên BCH VACPA

Mặc dù đã có những phát triển ấn tượng trong 25 năm qua, chúng tôi cho rằng thị trường kiểm toán độc lập Việt Nam vẫn cần được tiếp tục hoàn thiện tiến tới hội nhập với thị trường kiểm toán độc lập trong khu vực và trên thế giới. Trong giới hạn bài tham luận này, chúng tôi chỉ đề cập đến một vấn đề không mới nhưng dường như vẫn chưa được các bên có liên quan xem xét giải quyết một cách thấu đáo, đó là: "Làm thế nào để giám sát và nâng cao chất lượng các báo cáo kiểm toán độc lập”, đặc biệt đối với các đơn vị có lợi ích công chúng tại Việt Nam.

Như chúng ta đã biết, hiện nay Hội Kiểm toán viên hành nghề Việt Nam, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, Bộ Tài chính, vẫn thực hiện việc kiểm tra định kỳ hàng năm các hồ sơ kiểm toán tại các doanh nghiệp kiểm toán trên cơ sở luân phiên và chọn mẫu. Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và Bộ Tài chính cũng đã có Thông tư yêu cầu tiêu chuẩn và điều kiện chọn lựa các doanh nghiệp kiểm toán để thực hiện kiểm toán các đơn vị có lợi ích công chúng. Tuy nhiên, trong các cuộc hội thảo được các cơ quan quản lý nhà nước tổ chức cùng với sự tham gia của các doanh nghiệp, các doanh nghiệp kiểm toán, chúng tôi vẫn thấy có rất nhiều ý kiến về các vấn đề tồn tại như: cạnh tranh không lành mạnh, giảm giá phí tới dưới mức hợp lý, doanh thu phí kiểm toán không đủ để có thể đầu tư dài hạn vào nhân sự có chất lượng, doanh nghiệp kiểm toán chưa đủ nguồn tài chính để nâng cấp, cập nhật hệ thống cơ sở hạ tầng, chất lượng thông tin đã được kiểm toán chưa đảm bảo, lòng tin của các nhà đầu tư bị giảm sút do báo cáo kiểm toán có tính tin cậy chưa cao...

Để góp phần giảm thiểu tác động của các vấn đề nêu trên tới sự phát triển của ngành kiểm toán độc lập, chúng tôi đề xuất một số các giải pháp sau với mục đích:

- Nâng cao chất lượng kiểm toán độc lập tại các đơn vị có lợi ích công chúng;

- Tạo điều kiện thuận lợi cho việc giám sát của các cơ quan quản lý nhà nước;

- Phản ánh mối quan hệ thị trường; và

- Phù hợp với các văn bản qui phạm pháp luật trong nước và các thông lệ quốc tế.

1. Hiện nay, các tiêu chuẩn, điều kiện đối với doanh nghiệp kiểm toán được chấp thuận kiểm toán các đơn vị có lợi ích công chúng, và trong lĩnh vực chứng khoán có liên quan đến mức vốn điều lệ, số lượng kiểm toán viên hành nghề, hệ thống kiểm soát chất lượng, bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp hoặc dự phòng rủi ro nghề nghiệp. Các tiêu chuẩn này hoàn toàn phù hợp với mục tiêu nâng cao chất lượng kiểm toán và thông lệ quốc tế. Tuy nhiên, chúng tôi cho rằng tiêu chuẩn, điều kiện về số lượng đơn vị (khách hàng) có thể phản ánh qui mô hoạt động của doanh nghiệp kiểm toán chứ chưa thực sự phản ánh chất lượng kiểm toán được thực hiện bởi doanh nghiệp kiểm toán đó. Trong bối cảnh hiện nay, khi chất lượng kiểm toán chưa đồng đều giữa các doanh nghiệp kiểm toán thì việc lấy số lượng khách hàng làm tiêu chuẩn có thể chưa hoàn toàn phù hợp với yêu cầu nâng cao chất lượng kiểm toán của các cơ quan quản lý.

Nói cách khác, tiêu chuẩn số lượng khách hàng chỉ nên sử dụng khi các cơ quan quản lý đồng thời quản lý chặt chẽ được chất lượng các báo cáo kiểm toán và áp dụng chế tài phù hợp với những trường hợp vi phạm, để tránh trường hợp doanh nghiệp kiểm toán có thể thỏa hiệp với khách hàng về vấn đề chuyên môn nghiệp vụ nhằm mục đích giữ được số lượng khách hàng cần thiết để duy trì điều kiện được chấp thuận kiểm toán các đơn vị có lợi ích công chúng.

Chúng tôi tin tưởng rằng nếu chất lượng kiểm toán được giám sát chặt chẽ thì sẽ tạo ra môi trường cạnh tranh bình đẳng giữa các doanh nghiệp kiểm toán và đem lại giá trị bền vững cho các cổ đông, các nhà đầu tư và các bên có lợi ích liên quan.

2. Các cơ quan quản lý có thể cân nhắc việc bắt buộc luân chuyển doanh nghiệp kiểm toán tại các tổ chức niêm yết. Hiện nay, yêu cầu luân chuyển doanh nghiệp kiểm toán mới chỉ được áp dụng cho khối ngân hàng và các tổ chức tín dụng tại Việt Nam với thời hạn là 5 năm. Các đơn vị có lợi ích công chúng hiện nay không có yêu cầu luân chuyển doanh nghiệp kiểm toán.

3. Các cơ quản quản lý có thể cân nhắc việc rà soát các báo cáo có ý kiến ngoại trừ và các vấn đề nhấn mạnh trong các báo cáo kiểm toán để tổng hợp và phân tích nguyên nhân của ý kiến ngoại trừ và vấn đề nhấn mạnh. Nếu các vấn đề này liên quan đến các vướng mắc trong việc áp dụng không nhất quán các Chuẩn mực Kế toán và các qui định có liên quan thì các cơ quan quản lý có thể tổ chức hội thảo lấy ý kiến tham gia và trên cơ sở đó đề xuất hoặc ra văn bản hướng dẫn bổ sung thực hiện;

4. Theo chúng tôi được biết, các cơ quan quản lý nhà nước trong khu vực (Accounting and Corporate Regulatory Authority, gọi tắt ACRA) của Singapore, Malaysia, Thailand quản lý việc cấp phép thông qua việc ban hành, đánh giá và kiểm tra Bộ Chỉ số Chất lượng áp dụng cho các doanh nghiệp kiểm toán. Các doanh nghiệp kiểm toán phải tự cập nhật trên trang web các thông số theo Bộ chỉ số Chất lượng này để các cơ quan quản lý kiểm tra giám sát khi cần thiết. Các cơ quan quản lý cấp phép của Việt Nam có thể tham gia vào tổ chức này để có thể chia sẻ kinh nghiệm thực hành quản lý đối với hoạt động kiểm toán độc lập trong khu vực.

Trích nguồn: VACPA
Số lượt đọc: 2560

Đánh giá bài viết
Kết quả