Đào tạo nhân lực cho ngành kiểm toán cần một cách tiếp cận mới


Kiểm toán độc lập tại Việt Nam đã hình thành và phát triển 25 năm, một thời gian đủ dài để phát triển các nền tảng vững chắc của hoạt động này. Tuy nhiên, tình trạng thiếu hụt về nguồn nhân lực chất lượng cao vẫn luôn là vấn đề đặt ra trong nhiều cuộc hội thảo.Trong khi đó, những cơ hội và thách thức mới đang đặt ra gay gắt hơn bao giờ hết khi các hiệp định tự do hóa thương mại và dịch chuyển lao động đã và đang trở thành hiện thực. Có lẽ đã đến lúc chúng ta cần nhìn nhận lại cách tiếp cận vấn đề hiện nay và tìm một cái nhìn mới, một hướng đi mới cho việc đào tạo nhân lực cho ngành kiểm toán.

            PGS.TS. Vũ Hữu Đức
                  Phó hiệu trưởng
     Trường Đại học Mở Tp. Hồ Chí Minh

1/ Cấu trúc của nghề nghiệp kế toán và vấn đề đào tạo ban đầu

Nền kinh tế cần nghề nghiệp kế toán ở những vị trí khác nhau, tương ứng với các chương trình đào tạo khác nhau.

- Ở vị trí tác nghiệp đơn thuần mang tính kỹ thuật, họ là những nhân viên ghi sổ kế toán. Các chương trình đào tạo bậc trung cấp hay cao đẳng hướng đến đáp ứng công việc này.

- Ở một vị trí đòi hỏi năng lực cao hơn, họ phải trở thành kế toán viên đúng nghĩa. Họ có thể lập được báo cáo tài chính trên cơ sở các xét đoán nghề nghiệp khi áp dụng các nguyên tắc kế toán (kế toán tài chính), thực hiện được việc lập dự toán, phân tích biến động, đánh giá thành quả hoạt động bộ phận...(kế toán quản trị) hoặc thực hiện công việc của một kiểm toán viên hành nghề (kiểm toán). Để có năng lực này, họ phải được đào tạo ở bậc đại học. Dĩ nhiên, các đối tượng này cũng cần trải qua một giai đoạn tập sự ở vị trí thấp, nhưng chương trình đào tạo đại học phải cung cấp nền tảng đủ cho họ phát triển nghề nghiệp.

Trong những năm qua, sự phát triển nhanh chóng của các trường đào tạo ngành kế toán trong khi các chuẩn mực giáo dục nghề nghiệp chưa rõ ràng, đã dẫn đến lạm phát đại học kế toán. Do thiếu đội ngũ giảng viên kế toán tốt trong khi sinh viên quá đông và năng lực học tập yếu, nhiều chương trình đào tạo giảm chuẩn, dạy ghi chép sổ sách thay vì phân tích bản chất, nhưng lại thiếu thực hành nên sản phẩm không đáp ứng được yêu cầu ngay cả ở cấp độ thấp. Các sinh viên không đạt chuẩn khi ra trường chậm hoặc không thể vượt qua giai đoạn tập sự để vươn lên vị trí cao hơn, làm mất niềm tin xã hội và tốn kém chi phí tuyển dụng, đào tạo của doanh nghiệp.

Nguồn nhân lực cho ngành kiểm toán cũng chịu ảnh hưởng của hệ lụy này.Một số trường đại học đã hình thành chuyên ngành/ngành kiểm toán riêng để có một chương trình đào tạo phù hợp hơn. Tuy nhiên, trong một số trường hợp lại sa vào một cực đoan khác là dạy quá nhiều lý thuyết kiểm toán trong khi sinh viên cần hơn một nền tảng kế toán, tài chính vững chắc và những kỹ năng thực hành hiệu quả.

Trong bối cảnh hiện nay, sự phát triển nghề nghiệp kế toán, kiểm toán như phân tích trên đang ở trạng thái khủng hoảng về tiêu chuẩn gây mất niềm tin và khó khăn cho người sử dụng lao động bao gồm cả các doanh nghiệp kiểm toán. Để tạo dựng một thị trường lao động có đầy đủ thông tin, Bộ Tài chính và Bộ Giáo dục & Đào tạo cần xây dựng tiêu chuẩn về đào tạo ngành kế toán, kiểm toán dựa trên các tiêu chuẩn của Liên đoàn Kế toán quốc tế. VACPA có thể đóng một vai trò quan trọng trong hoạt động này.

Sắp tới, các trường đại học sẽ phải thực hiện kiểm định chất lượng bởi các tổ chức độc lập.Các nhà kiểm định đối với ngành kế toán, kiểm toán sẽ dựa trên các tiêu chuẩn này để đánh giá và công bố kết quả. Qua đó, xã hội có đủ thông tin để quyết định về việc sử dụng lao động cũng như chọn lựa trường để học. Các trường đại học sẽ chịu sức ép đổi mới hoạt động đào tạo đáp ứng nhu cầu của thị trường.

Bộ tiêu chuẩn này cũng đóng vai trò quan trọng trong việc thiết kế kỳ thi tuyển kiểm toán viên chuyên nghiệp, đối chiếu và thừa nhận lẫn nhau giữa các chứng chỉ nghề nghiệp của các tổ chức nghề nghiệp. Đi xa hơn, bộ tiêu chuẩn này có thể dùng để đánh giá và miễn một số môn thi kiểm toán viên đối với các chương trình đào tạo đạt chuẩn quy định.

2/ Đào tạo theo hướng hội nhập hay đáp ứng nhu cầu nội địa

Các hiệp định tự do hóa thương mại và dịch chuyển lao động tạo ra thách thức và cơ hội cho nghề nghiệp kế toán, kiểm toán. Để cung cấp nguồn nhân lực cho nghề nghiệp trong giai đoạn mới, cần xem xét lại định hướng đào tạo đáp ứng nhu cầu nội địa hiện nay. Nhiều nhà giáo dục đại học hiện nay vẫn cho rằng đào tạo kế toán, kiểm toán ra để làm việc tại doanh nghiệp Việt Nam, theo kế toán Việt Nam. Trong khi đó, bản thân các doanh nghiệp Việt Nam đang thay đổi chưa nói đến sự gia tăng của doanh nghiệp nước ngoài đầu tư vào Việt Nam qua nhiều hình thức. Việc duy trì hướng đào tạo đáp ứng nhu cầu nội địa sẽ dẫn đến mất dần thị trường lao động kế toán, kiểm toán ngay tại sân nhà, chưa kể đến đánh mất cơ hội mở mang sang các nước trong khu vực. Nhiều quốc gia như Singapore đã có sự chuẩn bị kỹ lưỡng cho quá trình này để biến nghề nghiệp kế toán, kiểm toán trở thành một lĩnh vực mang lại GDP cho quốc gia.

Các trường đại học có thể căn cứ trên đặc điểm, chiến lược phát triển của mình để lựa chọn đào tạo theo hướng hội nhập hay đáp ứng nhu cầu nội địa. Tuy nhiên, ở bình diện quốc gia, vai trò hướng dẫn hay hỗ trợ từ phía Bộ Tài chính, các tổ chức nghề nghiệp là cần thiết để thúc đẩy nhanh chóng việc hình thành nguồn nhân lực chất lượng cao cho nghề nghiệp.

Trích nguồn: VACPA
Số lượt đọc: 1433

Đánh giá bài viết
Kết quả