Kế toán, kiểm toán tạo ra giá trị trong tiến trình hội nhập


Sự kiện Việt Nam chính thức gia nhập Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) vào những ngày đầu năm 2016 sau hơn 5 năm đàm phán đang mang lại sự hứng khởi trong giới kinh doanh. TPP là một hiệp định thương mại tự do (FTA) lớn nhất mà Việt Nam được đánh giá là "bên hưởng lợi lớn” từ việc tham gia TPP. Các doanh nghiệp Việt Nam đang đứng trước vận hội lớn để có thể tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.

                Phan Lê Thành Long
   PTGĐ Công ty TNHH Kiểm toán An Việt

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế thế giới đó, nghề nghiệp kế toán, kiểm toán tại Việt Nam cũng không thể tách rời xu thế tự nâng cao năng lực để đáp ứng được yêu cầu hội nhập.Một Cộng đồng kinh tế Asean (AEC) mà Việt Nam là một thành viên đã mở ra cơ hội cho những kế toán viên, kiểm toán viên chuyên nghiệp của Việt Nam có cơ hội hành nghề tại các thị trường quốc tế

trong khối Asean. Nhưng như thế cũng có nghĩa là thị trường kế toán, kiểm toán Việt Nam cũng có thể tiếp nhận những chuyên gia đến từ các quốc gia khác, và có thể những những người hành nghề chuyên nghiệp sẽ "thua” trên chính "sân nhà” nếu không tự nâng cấp và trang bị cho mình những kiến thức và kỹ năng cần thiết để trở thành những chuyên gia kế toán, kiểm toán thực thụ, những người "tạo ra giá trị”.

Do đó, chúng ta, những người hành nghề kế toán, kiểm toán, cần thực sự nhìn nhận thấu đáo các cơ hội luôn đi kèm với thách thức để có sự chuẩn bị tốt nhất đón đầu hội nhập. Chúng ta thử đánh giá những năng lực và điều kiện cần thiết cần có để những người hành nghề kế toán và kiểm toán có thể cạnh tranh một cách sòng phẳng trên "sân nhà” và có thể "xuất khẩu” ra các nước trong khu vực.

Nghề kế toán, nghề “tạo ra giá trị”

Trong bài phỏng vấn của tạp chí Forbes, Tổng Giám đốc một công ty trong lĩnh vực sản xuất linh kiện cho các hãng máy in, máy photocopy Nhật Bản cho rằng không phải các doanh nghiệp Việt không thể sản xuất được các linh kiện mà vấn đề chính là không dễ để đáp ứng được các yêu cầu tổng thể từ các hãng toàn cầu. Các doanh nghiệp muốn tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu cần phải đáp ứng được ba (03) tiêu chí chính là Chất lượng, Chi phí, Thời gian bên cạnh đảm bảo yêu cầu về Sáng tạo và Trách nhiệm xã hội.

Chúng ta có thể lấy ví dụ Samsung Việt Nam đưa ra tiêu chí để một doanh nghiệp có thể trở thành nhà cung cấp linh kiện, bao gồm năng lực kỹ thuật và phát minh, kiểm soát chất lượng đảm bảo gần như tỷ lệ sản phẩm lỗi là vô cùng nhỏ, đáp ứng được tiêu chí giao hàng nhanh và kịp thời, cơ cấu giá thành thấp trong đó đảm bảo các yếu tố về chi phí vốn thấp, đảm bảo các yêu về môi trường và pháp luật về lao động. Đối với các doanh nghiệp Việt, việc đảm bảo chất lượng sản phẩm không hề khó nhưng để giảm tỷ lệ sản phẩm lỗi xuống dưới 0,001% thì đòi hỏi một quy trình sản xuất vô cùng tinh gọn (Lean manufacturing). Để đáp ứng yêu cầu giao hàng kịp thời, doanh nghiệp phải đầu tư vào hệ thống quản trị theo thời gian tức thời (Just-in-time). Đầu tư vào hệ thống kế toán quản trị tinh gọn, quản trị chi phí theo hoạt động (Activity-based costing - ABC), theo mục tiêu (Target costing) để đáp ứng yêu cầu về giá thành thấp. Yêu cầu về chi phí vốn thấp sẽ là một trở ngại lớn đối với doanh nghiệp Việt khi lãi vay luôn ở mức cao. Doanh nghiệp phải đa dạng nguồn vốn, tăng cường thông tin minh bạch nhằm tăng định mức tín nhiệm, niêm yết cổ phiếu nhằm giảm chi phí vốn, không chỉ là vốn vay mà còn là vốn chủ. Một hệ thống báo cáo trách nhiệm xã hội (Corporate social responsibility - CSR) cũng là một cách thức để doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu minh bạch, giảm chi phí vốn và đáp ứng yêu cầu về trách nhiệm phát triển bền vững. Các doanh nghiệp Việt truyền thống rất khó đáp ứng được các yêu cầu này.

Theo đó, kế toán ngày nay phải đáp ứng yêu cầu cung cấp thông tin toàn diện nhằm giúp doanh nghiệp có thể đáp ứng được các yêu cầu của việc tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu. Kế toán phải trang bị kiến thức và kỹ năng trong các lĩnh vực sau:

- Trang bị kiến thức về kinh doanh toàn cầu, các quy chế của TPP và các hiệp định thương mại tự do.

- Kiến thức về các chuẩn mực kế toán quốc tế (IFRSs) và khả năng lập báo cáo tài chính đáp ứng yêu cầu minh bạch thông tin tài chính cho đa dạng các đối tượng sử dụng thông tin.

- Kỹ thuật lập kế hoạch thuế, đặc biệt thuế toàn cầu

- Kỹ thuật kế toán tin gọn (Lean accounting)

- Kỹ thuật kế toán toán theo Thời gian tức thời (Just-in-time), kế toán vận hành ngược chiều (Backflush accounting)

- Các kỹ thuật quản trị chất lượng toàn diện (Total Quality Management - TQM)

- Kỹ thuật quản trị và kế toán quản trị theo hoạt động, theo mục tiêu nhằm quản trị chi phí một cách "siêu hạng”, quản trị chi phí không có nghĩa là cắt giảm chi phí tuyệt đối mà nâng cao hiệu quả một đồng chi phí đã chi ra.

- Kỹ thuật quản trị tài chính chiến lược nhằm hướng tới một cơ cấu vốn tối ưu với chi phí vốn bình quân thấp nhất.

- Các kỹ thuật kế toán và lập các báo cáo trách nhiệm xã hội, đáp ứng các báo cáo Sáng kiến toàn cầu (Global Reporting Initiative - GRI)

Đáp ứng được phần lớn các yêu cầu trên, kế toán thực sự trở thành Nhà tư vấn kinh doanh và là đối tác của giám đốc, của chủ doanh nghiệp. Khi đó, kế toán thực sự "tạo ra giá trị” cho doanh nghiệp thay vì đơn thuần chỉ là bộ phận hỗ trợ.

Đa dạng hoá dịch vụ trong mạng lưới hãng kiểm toán toàn cầu

Với các công ty kiểm toán, việc gia nhập mạng lưới hãng kiểm toán toàn cầu là thiết yếu để đáp ứng được yêu cầu hội nhập. Một hãng kiểm toán mạng lưới (Network firm) được định nghĩa là các hãng độc lập tham gia là thành viên sử dụng chung tên, thương hiệu, các phương pháp và quy trình dịch vụ, chung chính sách kiểm soát chất lượng toàn cầu. Định nghĩa hãng mạng lưới được quy định trong chuẩn mực kiểm toán.

Chúng ta cần phân biệt các hãng mạng lưới (Network firm) với các hiệp hội của các công ty kiểm toán (Association). Các hiệp hội là tập hợp các công ty kiểm toán tại các quốc gia khác nhau có mong muốn liên kết trong một tổ chức nhằm mục đích trao đổi chuyên môn và chia sẻ các cơ hội kinh doanh. Các công ty kiểm toán tại các quốc gia có tên gọi riêng và không được sử dụng tên chung của hiệp hội. Theo đó, sự liên kết giữa các công ty trong hiệp hội khá lỏng lẻo, đặc biệt trong việc xây dựng các phương pháp và quy trình dịch vụ theo chuẩn quốc tế, trong kiểm soát chất lượng dịch vụ và đảm bảo chiến lược thương hiệu chung. Các hãng mạng lưới bao gồm các công ty kiểm toán thuộc nhóm Big4 hoặc các hãng nhỏ hơn như Grant Thornton, BDO, Mazars, Nexia, RSM, Crowe Horwath, SCS Global,... Các hiệp hội có thể kể đến Praxity, Leading Edge Alliance, AGN International, GMN International, Geneva Group International,...

Việc gia nhập các hãng mạng lưới toàn cầu đích thực giúp cho các công ty kiểm toán có thể tiếp cận đến thị trường kiểm toán theo xu hướng toàn cầu hoá. Các công ty đa quốc gia hay thậm chí các công ty vừa và nhỏ đang có xu hướng mở rộng hoạt động kinh doanh ra toàn cầu với sự trợ giúp của công nghệ và sự tận dụng lợi thế về nhân công giá rẻ ở các nước đang phát triển. Các công ty kiểm toán ở Việt Nam có thể dễ dàng tiếp cận các khách hàng nước ngoài với sự trợ giúp của hãng mạng lưới khi kiểm toán một hãng trên toàn cầu với các yêu cầu đồng nhất về phương pháp kiểm toán, phương pháp hợp nhất báo cáo tài chính, thống nhất trong trao đổi chuyên môn.

Việc gia nhập các hãng mạng lưới toàn cầu giúp cho các công ty kiểm toán có thể tiếp cận đến sự đa dạng trong dịch vụ bên cạnh dịch vụ kiểm toán truyền thống. Đây là một yêu cầu tất yếu để các công ty kiểm toán tạo ra giá trị khác biệt từ đó tạo lợi thế cạnh tranh trong một thị trường đầy khó khăn và biến động như hiện nay. Các dịch vụ như Lập báo cáo Sáng kiến toàn cầu (Global Reporting Initiative), kiểm toán báo cáo quản trị công ty, báo cáo trách nhiệm xã hội hay các dịch vụ mang lại giá trị lớn cho khách hàng như quản trị rủi ro và kiểm toán nội bộ sẽ giúp các công ty kiểm toán định vị chỗ đứng chuyên biệt trên thị trường. Một công ty kiểm toán có thể tạo ra sự khác biệt sẽ là công ty có sức cạnh tranh mạnh mẽ và tạo hiệu quả hoạt động cao.

Việc gia nhập các hãng mạng lưới toàn cầu và đa dạng hoá và nâng cao chất lượng dịch vụ cũng góp phần rất lớn trong lành mạnh hoá thị trường kiểm toán đang dựa rất nhiều vào cạnh tranh về giá tại Việt Nam. Đây là điều mà cơ quan quản lý nhà nước, Bộ Tài chính, và Hội Kiểm toán viên hành nghề Việt Nam đang kỳ vọng và khuyến khích nhằm nâng cao chất lượng các dịch vụ kế toán, kiểm toán và minh bạch thông tin trên thị trường./.

Trích nguồn: VACPA
Số lượt đọc: 1438

Đánh giá bài viết
Kết quả